Wiebe Bloemena

Artikelen

Wonderlijk reflectie Wiebe Bloemena, Roskam, door Jet van der Sluis, 12 maart 2010
Het licht van IJsland, door Herman Haverkate, Tubantia, 11 januari 2007

Jenseits des Rationalen

Die "Traumwelt" von Wiebe Bloemena im Bentheimer Atelier

sus Bad Bentheim. Was schlummert unter der Oberfläche? Was beginnt da, wo unser Blick endet? Die Realität, die wir wahrnehmen, ist das eine, das andere sind die Bilder, die wir in unserem Kopf produzieren. Wiebe Bloemenas "Traumwelt" spiegelt die inneren Bilder wider. Seine Malereien sind fantastisch und wunderschön. Wer Bloemenas Bilder anschaut, merkt sehr schnell: ...meer

Nichts ist, wie es ist, oder besser, wie es scheint. Sie ergeben einen surrealen Bilderreigen von expressiver Ausdruckskraft, geprägt von Emotionalität und Fantasie. Bloemena malt Landschaften, die so nicht existieren. Sie sind kein Abbild der Realität. Das Interesse des Künstlers richtet sich auf das Unterbewusste, auf die Kräfte, die unter der Oberfläche des Realen lauern. Das ist der Stoff für eine Fantasie-, Märchen- und "Traumwelt". Darum wirken Bloemenas Bilder so surreal. Dazu kommt, dass der Niederländer ein Meister der Farben ist, mit denen er gerne experimentiert. Im Laufe der Zeit sei er immer klassischer geworden, erklärte Bloemena bei seiner Ausstellungseröffnung am Freitagabend im Bentheimer Atelier. Das bezieht sich vor allem auf seine Technik. Boemena zaubert seine intensiven Farben, indem er in vielen Lasurlagen nach mittelalterlichem Vorbild arbeitet. "Mit der blauen Lasur auf mittelgelbem Untergrund entsteht ein Grün, das man so nicht mischen kann", so Bloemena. Wiebe Bloemena hat an der AKI Enschede studiert. Als Mitorganisator von Kunstprojekten ist er in Frankreich, Italien, Island, Dänemark, Irland und in den Niederlanden aktiv, wo er auch überall schon ausgestellt hat. Seine jüngsten Werke sind in Bad Bentheim entstanden, wo Bloemena einige Zeit gelebt hat. Imposant ragt seine "Burg Bentheim" auf dem Fels in winterlicher Szenerie. Der Panoramablick vom "Steinbruch" ins Tal verwirrt. Er zeigt Burg und Atomkraftwerk in einem neuen Kontext. Der Fokus richtet sich auf die Vergänglichkeit. Die Ausstellung "Traumwelt" von Wiebe Bloemena ist bis zum 20. Mai im Bentheimer Atelier zu besichtigen. Die Öffnungszeiten sind sonntags von 15 bis 18 Uhr. ...minder

Tere herfstkleuren

In Borne, bij kunststichting de Werkplaats, ging afgelopen zondag de tentoonstelling geestgronden van Wiebe Bloemena van start. Een week tevoren stond het werk, nog deels onuitgepakt, langs de wanden. Het varieert van tekeningen tot olieverfschilderijen en van briefkaartformaat tot enkele vierkante meters doek. ...meer

Het gaat om werk van de afgelopen twee jaar, meestal landschappelijk van aard met als sleutelstuk het prachtige Fossielen uit 1999. In tere herfstkleuren zet Bloemena naast elkaar: een fossiel, een schelp, een ramshoorn en een hoed. Vormen die een andere vorm omhuld hebben, die ontstaan zijn uit hun tegendeel. Die hard en onomkeerbaar lijken, maar evengoed als zachte tijdelijke vormen deel uitmaken van een eeuwig veranderingsproces. Bloemena's kracht schuilt in het onthullen van eindeloze dieptes in een voor het oog heel gewone platte wereld. Hij denkt in beelden, hij denkt al kijkende en ontwaart de ene ongerijmdheid na de andere. Vaak is zijn werk, juist door die onorthodoxe blik, goed voor een lach. Het werkt bevrijdend en relativerend de dingen net even anders dan anders te zien. Bloemena heeft zich tot dusver altijd laten kennen als een nuchter poëet. In zijn jongste werk is er een iets andere sfeer ontstaan. Het bos wordt gekapt, Moeder Aarde bedreigd. Sommige schilderijen hebben nog iets vrolijks naïefs. Al die vrolijk gekleurde autootjes met zaag- en graafwerktuigen zien er uit als hoofdrolspelers in een kinderprentenboek. Het landschap bestaat uit eindeloze heuvels; wat er staat te gebeuren kan geen echte bedreiging vormen. Maar als het bos zich verengt en wie zien de stammen vallen en de vuren oplaaien, wordt het menens. Dan slaat het groene landschap om in een baaierd van oranje en blauw en ontstaat een bijna tastbare bedreiging. Ook het formaat doet mee. Twee lange horizontale doeken geven een bosbrand in oranje en bruin weer en een lam voor een lege wereld in oranje en blauw te zien. Het zouden voorstudies voor twee enorme fresco's in een kerk kunnen zijn: de Apocalyps indringend verbeeld.

Stormende geisers
Bloemena's werk laat zoals altijd een duidelijke ontwikkelingsgang zien. Als hij nieuwe thema's aanboort zijn die altijd verbonden met zijn eerdere werk. Het landschap dat hij nu vrij en uit het hoofd schildert, heeft zijn herkomst in de IJslandse landschappen van een paar jaar terug. Dat hij overrompeld zou worden door dat vreemde lege landschap met zijn groene heuvels en stomende geisers lag voor de hand. Daar immers is de wereld in wording, zoeken land, lucht en water hun verbinding en daarmee hun vorm. Bij het zoeken naar vorm van Bloemena komt meer kijken dan alleen een kromme of een rechte lijn, een kleur of een structuur. Bloemena's vormen en dus zijn schilderijen komen tot stand uit de beelden die de wereld hem aanlevert, door het oog waarmee hij die beelden beziet en door de droom waarin hij die beelden verwerkt en emotioneel kleurt. Geestgronden noemt hij deze tentoonstelling en dat is een mooie suggestieve titel. Bloemena's landschappen geven grond aan de geest, diepte aan het platte vlak en een wereld vol abstracties aan de figuratie in de kunst van vandaag. ...minder

Naar aanleiding van de tentoonstelling Geestgronden bij Kunststichting de Werkplaats Borne, december 2002.
Peggie Breitbarth in opinieweekblad De Roskam november 2002

De spooklandschappen van Wiebe Bloemena

De wereld van Wiebe Bloemena is er een van wonderlijke, soms spookachtige dromen. Zijn altijd zeer volle schilderijen zien er op het eerst gezicht idyllisch uit, met hun grillige bomen, wolkenpartijen, nachtelijke vijvers en, hier en daar, een schaap of hert. Toch blijkt er bij nader inzien altijd iets dreigends aan de hand, of het nu de smeulende vuren zijn die op sommige schilderijen tussen de stammen oplichten, of de bulldozers die onder je ogen bezig zijn de idylle te verpesten. ...meer

Met zijn vaak monumentale, inmiddels zeer indrukwekkende oeuvre gaat Bloemena, in 1960 geboren te Delden, zo zijn eigen weg. Een onbekende is hij al lang niet meer. Na zijn studie aan de AKI, had hij regelmatig exposities. Midden jaren. negentig was hij genomineerd voorde Wim Izaksprijs, met een schilderij dat door de toenmalige directeur van de AKI, Sipke Huismans, de Secretarisvogel werd genoemd. Evenals andere doeken die hij toen maakte, ging het om een voorstelling van een gesloten ruimte in grijs en wit, waarin in dit geval een prachtig geschilderde vogel figuur zat opgesloten.

De laatste jaren is de aandacht van de in Oldenzaal woonachtige schilder steeds meer verschoven naar het landschap. Zijn palet werd bonter, de schilderijen monumentaler. In de ruimte van de Bornse Kunststichting, waar hij tot eind december zijn werk van de laatste jaren toont, is er een schilderij van een Iers landschap dat letterlijk een volledige wand beslaat. Bloemena lijkt, eenmaal aan het schilderen, geen twijfel meer te hebben en met vaste hand af te gaan op het doel dat hij ergens heel diep in zijn hoofd tocht ergens moet hebben gehad.

Hoewel Bloemena regelmatig met een groep collega's naar oorden als IJsland, Denemarken en (recentelijk) Ierland reist en steeds het contact met reële landschappen nodig heeft, is het resultaat van zijn kunst altijd meer dan een simpele afbeelding van de werkelijkheid. Behalve zijn oog, gebruikt hij altijd zijn fantasie, en dat op een heel eigen manier. Zijn landschappen zijn altijd oerlandschappen, praktisch onaangeroerd door de mens. In die landschappen kunnen vreemde dingen gebeuren: boomgroepen die kronkelende wezens worden, wolken die eruit zien als de ontploffing van een atoombom. Ook duiken er met regelmatig speelgoed-achtige voertuigen op die in deze landschappelijke paradijzen niet thuishoren en de vredigheid wreed verstoren. De overladen expositie in Borne is meeslepend en intrigerend. Als bezoeker raak je er niet snel uitgekeken. Bloemena voert zijn publiek mee naar een wereld tussen werkelijkheid en fantasie, waarult geen ontsnapping mogelijk is. Pas als je buiten bent, raak je enigszins bevrijd van de onrust die hij in enkele rake beelden bij de beschouwer weet op te roepen. Neem nu dat ene, eigenlijk verbijsterend simpel schilderij van een eenzame boom onder een grillige wolkenpartij in de verder hemelsblauwe lucht bij Venetië: dagen later zit dit bijna magische beeld nog altijd in je hoofd. ...minder

Naar aanleiding van de tentoonstelling Geestgronden in Kunststichting de Werkplaats Borne, december 2002. Herman Haverkate in de Twente Courant / Tubantia

Wiebe Bloemena

Hij heeft een modelspoorbaan, kan naar eigen zeggen geen mensen tekenen en vond zichzelf achteraf te jong voor de kunstacademie. Af en toe "vlucht" hij even naar Frankrijk, om afstand te nemen van zijn werk en landschapjes te schilderen. Wiebe Bloemena, schilder van werken die zowel ludiek als absurd aandoen, maar bovenal "een alledaagse dertiger". ...meer

En met alledaags is niets mis, zo vindt Bloemena. "Alledaagse dingen zijn universeel. Ik wil gewone dingen bijzonder maken." En dus verschijnen regelmatig theekopjes, hoeden, tafels, planten en dieren in het werk van de schilder. Maar wie verwacht een stilleven te zien, komt bedrogen uit. Met hetzelfde gemak als waarmee Bloemena een theekopje natuurgetrouw op het doek zet, verdwijnt het in de voorstelling in een tafellaken. "Daarmee speel ik met tegengestelde krachten. Het is natuurlijk onmogelijk dat een porseleinen voorwerp in een tafellaken zakt. Maar in mijn schilderij kan dat allemaal." Dat is dan ook precies het meest opvallende aspect van de inmiddels honderden werken die Bloemena sinds de afronding van zijn studie aan de AKI in Enschede (1984) maakte: alle schilderijen bestaan uit louter fantasie.

Dwingend
"Ik zet mijn emotie op het doek, mijn dromen en fantasieën. Ik wil dat de kijker dezelfde emotie voelt als ik, toen ik het werk maakte. Daar laat ik het publiek niet vrij in. Mijn composities zijn eenvoudig, maar dwingend. Je ontkomt niet aan emotie," verwoordt Bloemena zijn stijl. En met de veranderingen in zijn stemmingen -"ik ben veel vrolijker dan ik vroeger was" - veranderen ook de werken. Na een periode van kleurigheid, zijn zijn latere werken voor. al somber. Grijs, zwart en wit voeren de boventoon. "Maar ik ontdek tegenwoordig al weer hier en daar een kleurtje in mijn werken. Ach, ik doe niet graag lang het zelfde. Als ik genoeg heb van grijs, wordt het weer bont." Daarmee stipt Bloemena de kritiek aan, die wel eens op zijn werk wordt geuit. De schilder zou geen eigen stijl hebben, van de ene techniek op de andere springen. Het laat Bloemena koud: "Ik word niet graag in een hokje geplaatst, soms weet ik zelf niet wat ik precies ga doen. Ik begin met een idee, maar het schilderij ontstaat pas als ik ga schilderen. Achteraf denk ik ook wel eens: wat is dit nu weer?"

Absurd
Bloemena werkt met extremen. Door alledaagse voorwerpen in een onverwacht decor te zetten krijgen zijn schilderijen een absurde, wereldvreemde sfeer. En in dezelfde extremen beoordeelt hij zijn eigen werk: het is goed, of het is slecht. In dat laatste geval gaat zonder pardon een nieuwe laag verf over het werk. "Even laten drogen en ik begin met wat anders. Daar moet je niet te lang bij stil staan, zo gaat dat."

Net zo min stond Bloemena lang stil bij zijn keuze voor de AKI in Enschede. Met een Atheneum diploma op zak, wilde hij eigenlijk bouwkunde gaan studeren. Tot hij er door een kennis op gewezen werd dat hij altijd zat te tekenen en misschien eens moest denken aan een kunstopleiding. "Even later zat ik er -achteraf veel te jong -want ik ben pas daarna gaan schilderen zoals ik wilde. Ik zie nu hele andere dingen om me heen."

Bloemena interesseerde zich op de academie vooral voor kunststromingen van het begin van deze eeuw. Het ambacht van natuurgetrouw weergeven in olieverf straalt van al zijn doeken af. Portretten van mensen zijn echter een zeldzaamheid in zijn oeuvre, want "als ik mensen schilder voldoet het resultaat nooit aan mijn criteria. Ik kan het niet goed genoeg en blijf dan te lang hangen op details. Dat probleem heb ik bij een paling niet, daar kan weinig mis mee gaan."

Landschapjes
Wie afgaat op het gemak waarmee Bloemena over zijn werk spreekt, zou ten onrechte kunnen denken dat hij zijn schilderijen in rap tempo uit zijn mouw schudt. "Ik kan maanden met een idee rondlopen voordat ik er eens een tekeningetje van maak. Dan ben ik er dag en nacht mee bezig. Af en toe zit ik gewoon vast, dan moet ik er even uit. Landschapjes schilderen in Frankrijk, heel heilzaam is dat."

Wat hem inspireert, laat hij liever in het midden. Het zijn dingen die in de wereld gebeuren, of in zijn directe omgeving. Ze doen er niet toe, het gaat om de emotie die er aan vast zit. Die kan iedereen begrijpen. AI mijn werken zijn eigenlijk zelfportretten. Ze vertellen meer over mijn gevoelens dan woorden kunnen. Wie mij wil begrijpen, moet naar mijn schilderijen gaan kijken. Beelden liggen me beter dan woorden." ...minder

Naar aanleiding van een expositie bij de ABN AMRO in Zwolle in 1997
Aranka Klomp

Wiebe Bloemena, de werkelijkheid op z'n kant

"Het is als bij de goochelaar: je denkt te zien wat je ziet en tegelijkertijd gebeurt er iets totaal onverklaarbaars." Kijken en dan tekenen of schilderen, dat is de gebruikelijke volgorde bij schilders die naar de natuur werken. Maar is Wiebe Bloemena zo'n schilder? Op het eerste gezicht, ja. Landschap, schedels, vogels, vissen, mensen, planten,schelpen, zonnebloemen, hoeden. Allemaal zaken die we om ons heen kunnen waarnemen, allemaal zaken ook die al eerder een rolletje vervuld hebben op het toneel van de West-Europese schilderkunst. Maar bij nader inzien, welnee. ...meer

"Het is als bij de goochelaar: je denkt te zien wat je ziet en tegelijkertijd gebeurt er iets totaal onverklaarbaars."
Peggie Breitbarth, mei 2000
In een publicatie van de provincie Overijssel naar aanleiding van een reizende tentoonstelling.

Kijken en dan tekenen of schilderen, dat is de gebruikelijke volgorde bij schilders die naar de natuur werken. Maar is Wiebe Bloemena zo'n schilder? Op het eerste gezicht, ja. Landschap, schedels, vogels, vissen, mensen, planten,schelpen, zonnebloemen, hoeden. Allemaal zaken die we om ons heen kunnen waarnemen, allemaal zaken ook die al eerder een rolletje vervuld hebben op het toneel van de West-Europese schilderkunst. Maar bij nader inzien, welnee.De meeste schilderijen hebben het realiteitsgehalte van een droom. De afzonderlijke elementen zijn te benoemen, maar het totale beeld laat vreemde associaties en wonderlijke gedachtensprongen zien.

Natuurlijk is kijken het begin van alles, ook bij Bloemena. Maar wat daarna komt wijkt af van het gebruikelijk stramien. Wanneer hij gaat schilderen put hij uit een reservoir vol van beelden, ooit direct of indirect waargenomen,opgeslagen en bewaard. Die beelden houden hem bezig, zijn vaak al geruime tijd aanwezig in zijn denken. Pas onder zijn tekenende of schilderende hand vinden ze een nieuwe context. Bloemena kijkt op dat moment al lang niet meer naar de werkelijkheid, hij kijkt naar wat er op het papier of doek gebeurt. En dan kan een gladgestreken tafellaken veranderen in een landschap met bergen en dalen of een wolkenpartij openscheuren in de vorm van een hoed.Denken in beelden, kleuren en verf, dat is een heel ander proces dan louter werken naar de natuur.

Hoe werkelijk of onwerkelijk zijn onze dromen? Zijn ze in onze beleving niet veel dwingender aanwezig dan de zogenaamde realiteit? Zijn er wellicht meerdere werkelijkheden tegelijk denkbaar? Wanneer men de schilderijen van Bloemena bekijkt zou men zeggen van wel. Het is als bij de goochelaar: je denkt te zien wat je ziet en tegelijkertijd gebeurt er iets totaal onverklaarbaars.

Dat onverklaarbare is echter geheel natuurlijk. Bloemena verzint niks, gebruikt geen trucs, is niet op effecten uit. Alles is gebaseerd op eigen ervaringen en emoties, die hij probeert te ontindividualiseren, een zekere algemeenheid te verschaffen. De beelden en hun vormen doen het zelf. Een ellips kan een hoed worden of een kop en schotel, een eiland of een vijver. Vorm wordt tegenvorm, vol wordt leeg, boven wordt onder.Bloemena maakt gebruik van spiegelingen en omkeringen.Het begrip vorm en tegenvorm, die beide een betekenis kunnen hebben, maar nooit tegelijkertijd, wordt door hem ook associatief gebruikt. Schelpen, hard en omhullend,roepen de weke en meestal verdwenen inhoud, die ze moesten beschermen, in herinnering. Een hoed vraagt om een hoofd, dat er op Bloemena's schilderijen meestal niet is. Een hoed werpt een schaduw, maar door die schaduw wit uit te sparen in plaats van donker af te schilderen, gaat de hoed zweven en krijgt een bijna magische allure. Dit soort dingen zijn er aan de hand en de kijker wordt keer op keer aangesproken door de ongerijmdheid van de beelden.

Ongrijpbaar zijn de wisselende perspectieven die een wateroppervlak biedt. Wat zich onder water bevindt lijkt geen vaste vorm, zelfs geen eigen kleur te hebben; wat zich boven water verheft, krijgt onmiddellijk volume. Soms vindt Bloemena zijn dromen terug in de realiteit,zoals in het IJslandse landschap met zijn groene heuvels en stomende geisers. Een landschap in staat van ontstaan, op een moment waarop nog alles mogelijk lijkt. Weer gaat Bloemena's fantasie op de loop met de beelden. De dwingende herhaling, de zich verdichtende stoom en de magie van dit alles brengt nieuwe beelden voort: magistrale landschappen, maar ook een wolkenpartij die een schaap baart.

Oorspronkelijk wilde de teken- en schilderkunst graag een illusie van werkelijkheid scheppen. Bloemena kent de middelen maar al te goed: hij kan een gat in het doek schilderen, of een bolronde hoed tekenen. Hij kan met een enkele contour en wat schaduwen in verdunde inkt een figuur in een ruimte suggereren. Hij weet grote spanning op te bouwen tussen die twee werelden: de suggestie van ruimtelijkheid aan de ene kant, en het niet te ontkennen feit van het platte vel tekenpapier aan de andere kant.

Bloemena's werk zit vol symboliek. Het is betekenis die gegenereerd wordt door de rijke traditie van de West-Europese beeldcultuur.De kunsthistoricus zal in Bloemena's werk geen zonnebloem zien zonder aan Van Gogh te denken, geen hoed zonder Magritte en geen palingen en schelpen zonder Daniëls in zijn achterhoofd mee te laten kijken.De filosoof zal de positie van water, aarde en lucht, onderen boven, vol en leeg verbinden met de logica van het gekozen standpunt.De psycholoog zal de beelden van vogels en schoenen, hoeden en schelpen en een woud van afgezaagde bomen wellicht duiden als angsten en onzekerheden.Maar de kijker heeft het laatste woord. En de kijker ziet vooral nieuwe gezichtspunten, verleidelijk geschilderde landschappen en voorstellingen die de fantasie wakker schudden en de werkelijkheid op z'n kant zetten. ...minder

Peggie Breitbarth, mei 2000

Bloemena scheidt Siamese tweeling

Wiebe Jacob Bloemena is zowel een exponent van de anti-esthetische schilderkunst als van de Nieuwe Figuratie. Het bijzondere van zijn schilderijen is dat hij daarin beide stromingen laat samenkomen en daar een eigen vervreemdende sfeer en robuuste schildertrant aan toevoegt. ...meer

Wiebe Jacob Bloemena is zowel een exponent van de anti-esthetische schilderkunst als van de Nieuwe Figuratie. Het bijzondere van zijn schilderijen is dat hij daarin beide stromingen laat samenkomen en daar een eigen vervreemdende sfeer en robuuste schildertrant aan toevoegt.

De recente schilderijen van Bloemena die in de hal van het provinciehuis te Zwolle geëxposeerd worden, zijn vooral interessant omdat er van alles in gebeurt en tegelijkertijd toch ook weer heel weinig beweging in zit. Met enige moeite kan het predikaat landschap of stilleven erop geplakt worden, maar die typeringen worden door de schilderijen zelf ontkracht en soms zelfs volledig onderuit gehaald. De voorstellingen hebben weliswaar iets landschappelijks of zijn opgezet als een stilleven maar er zijn zoveel onlogische en wezensvreemde toevoegingen in te ontdekken, de schildertrant is zo anti-esthetisch en de compositie vertoont zoveel eigenaardigheden dat na een optelsom de afwijkingen van het traditionele landschap en stilleven groter blijken te zijn dan de overeenkomsten.

De vergaande vervreemding in de schilderijen van Bloemena wordt bewerkstelligd door het gebruik van troebele kleuren en door de eigenzinnige voorstelling die ergens tussen een exotische en surrealistische wereld gesitueerd moet worden.

De elementen die in de schilderijen worden samengebracht en de sfeer die met die combinaties wordt opgeroepen, neigen naar het ludieke en absurde. Met behulp van zijn schijnbaar onbeholpen stijl doet Bloemena er nog een schepje bovenop. Omgehakte bomen, landschappen met reusachtige peren, flessen met peren, grauwe portretten en idyllische bosmeertjes voeren de kijker een wereld binnen waarin verval en onaardsheid als een nevelige stikdeken over hem heen gegooid worden. De sfeer in de schilderijen is onontkoombaar, bij vlagen beklemmend, maar toch ook weer fascinerend door de magische aantrekkingskracht.

Bloemena bouwt verder op de traditionele schilderkunst en voegt er nieuwe elementen aan toe. Magisch-realistische effecten zijn gescheiden van de fijnschildertrant waarmee ze zo lang een Siamese tweeling hebben gevormd. Met die ingreep heeft hij een eigen positie veroverd in de hedendaagse schilderkunst. ...minder

Zwolsche Courant, 16 maart 1993
Wim van der Beek

Wiebe Bloemena werkt tussen IJsland en Twente

Irreële herkenbaarheid Oldenzaalse illusionist.

Bloemena maakt gebruik van spiegelingen en omkeringen. Het begrip vorm en tegenvorm, die beide een betekenis kunnen hebben, maar nooit tegelijkertijd, wordt bij Bloemena ook associatief gebruikt. Schelpen, hard en omhullend, roepen de weke en meestal verdwenen inhoud die ze moesten beschermen in herinnering. ...meer

Twee tentoonstellingen, één in Hof 88 te Almelo(Puur Natuur) en één in De Reggehof te Goor(Kunstblik), bieden zicht op het werk van de Oldenzaalse schilder Wiebe Bloemena. Een schilder die vijftien jaar zelfstandig werkzaam is,daarin gesterkt door werkbeurzen(beroepskostenvergoeding) en stipendia. Ook zijn nominatie voor de Izaksprijs, nu vijf jaar geleden,is op te vatten als een blijk van erkenning door het officiële kunstcircuit. De laatste jaren kan Bloemena gebruik maken van het zogenaamd basisstipendium.

Beroepskostenvergoeding, werkbeurs, projectsubsidie en basisstipendium. Het zijn begrippen die de hedendaagse schilder net zo vertrouwd zijn als de traditionele kennis van olieverf, verdunners en doek. Met die traditionele kennis valt overigens ook wel wat te doen. Bloemena is sinds kort docent aan het Cultureel Centrum in Enschede. Voordat een schilder kan leven van de Verkoop van zijn werk, moet hij gewoonlijk een lange weg afleggen. Aanvulling op het inkomen blijft noodzakelijk en het is niet zelden de partner die er voor zorgt dat de kunstenaar ongestoord kan werken. Ongestoord werken doet Bloemena in zijn Oldenzaalse atelier. Toen hij indertijd aangelokt door het project Centraal Wonen met zijn gezin van Hengelo naar Oldenzaal verhuisde, moest hij op zoek naar een atelier aldaar. Samen met de andere Oldenzaalse kunstenaars investeerde hij veel tijd en energie om het tot dan toe onbekende fenomeen ateliervoorzieningen in de gemeente te realiseren. Nu heeft Oldenzaal zo'n plek: een overtollig geworden schoolgebouw aan de Jacob Catsstraat. Onder de naam SWOK (stichting Werkgelegenheid Oldenzaalse Kunstenaars) is het plaatselijke artistieke potentieel gebundeld, hetgeen de laatste jaren tot verscheidene initiatieven, zoals de organisatie van tentoonstellingen en deelname aan manifestaties, geleid heeft. Om ongestoord te kunnen werken dienen ook de nodige maatschappelijke activiteiten te worden ontplooid.

Verwantschap
Waar het uiteindelijk allemaal om gaat is de kunst. Wat komt er terecht van vijftien jaar ploeteren in het atelier? Van steeds opnieuw beginnen, van hoge verwachtingen, vette tegenslagen, momenten van bevlogenheid, momenten van wanhoop, jezelf tegenkomen, het werk waarin je dacht vastgelopen te zijn opnieuw bezien en dan toch weer doorgaan. Regelmatig werd Bloemena gewezen op de verwantschap van zijn werk met dat van René Daniëls, een verwantschap waarvan hij zichzelf nauwelijks bewust was. Onlangs bezocht hij de overzichtstentoonstelling van Daniëls in het Stedelijk Museum te Amsterdam en kon hij zijn relatie met deze toonaangevende schilder van de jaren 1977-87 met eigen ogen schatten. Het resulteerde in het schilderij: Hommage aan Daniëls. We zien een hoed, één van de steeds weerkerende motieven van Bloemena, met daarop een strikje, een kenmerkend motief uit het werk van Daniëls. Dat strikje kan bij Daniëls de rol spelen van een opengeklapt drieluik en zelfs van een perspectivisch weergegeven tentoonstellingszaal. Daniëls was een zeer conceptueel werkend kunstenaar, die veel gebruik maakte van taal en de verschillen de interpretaties die een woord of een vorm soms toelaten. Ook Bloemena speelt met de meerdere interpretaties van een vorm, maar in tegenstelling tot Daniëls speelt taal bij hem nauwelijks een rol en is hij een puur intuïtief en overwegend in beelden denkend schilder.

Dat hij, al dan niet bewust, beïnvloed is door Daniëls is zonder meer duidelijk. Het werk van deze schilder heeft altijd sterk de aandacht getrokken, maakte deel uit van spraakmakende exposities en was, al was het dan maar in reproductie, steeds aanwezig in de bladen. Bovendien hield Markt 17 in Enschede in 1984, het jaar waarin Bloemena zijn studie aan de AKI afsloot, een tentoonstelling van zijn werk. De palingen en de mossels, echte Bloemena motieven, komen dan ook al in die tijd bij Daniëls voor. Dit alles maakt duidelijk dat het in de kunst zoiets is als met communicerende vaten. Bepaalde ideeën vinden net als het water hun weg en hun evenwicht.

Dromen
Ondertussen schildert Bloemena zijn eigen verhaal. Hij maakt niet echt een plan, hoewel hij de beelden tevoren wel bij zich draagt. Vaak zijn ze er in zijn dromen. Het dwangmatige van beelden die steeds terugkeren, zoals dat in een droom kan gebeuren, vindt men soms in zijn schilderij en. Alles is gebaseerd op eigen ervaringen en emoties maar hij probeert het te ontindividualiseren, een zekere algemeenheid te bereiken. Vaak gaat het om verschillende werelden die naast elkaar lijken te bestaan. Bloemena maakt gebruik van spiegelingen en omkeringen. Het begrip vorm en tegenvorm, die beide een betekenis kunnen hebben, maar nooit tegelijkertijd, wordt bij Bloemena ook associatief gebruikt. Schelpen, hard en omhullend, roepen de weke en meestal verdwenen inhoud die ze moesten beschermen in herinnering. Een hoed vraagt om een hoofd, wat er op Bloemena's schilderijen meestal niet is. Een hoed werpt een schaduw, maar door die schaduw wit uit te sparen in plaats van donker af te schilderen, gaat de hoed zweven en krijgt bijna magische allure. Dit soort dingen zijn er aan de hand en de kijker wordt keer op keer aangesproken door de ongerijmdheid van de beelden. Want Bloemena schildert bij wijlen illusionistisch, dat wil zeggen: net echt. Het tafellinnen over een tafel vertoont bergen en dalen, als was het de imitatie van een sneeuwlandschap, maar de daarop liggende zonnebloemen zijn tastbaar.

IJsland
Bloemena schildert vanuit zijn hoofd. Alleen dan kan hij zijn fantasie de vrije teugel geven. Maar dat betekent niet dat hij niet eerst heel goed gekeken heeft en soms ook gebruik maakt van foto's. Zoals bij het werk dat naar aanleiding van zijn recente bezoek aan IJsland ontstond. De rotsen, de natuur, de stomende gaten in de grond zijn honderd procent IJsland. Maar het totaalbeeld is een droombeeld. Onbestaanbaar, lokkend en dwingend. Of zoals een van zijn collega's hem toe voegde: "Wiebe, je bent er weer in geslaagd een volkomen herkenbaar, maar tegelijkertijd volslagen irreëel beeld te scheppen." Water speelt dikwijls een rol: de dubbele wereld van weerspiegeling en transparantie biedt voer voor de illusionist, die hij is. En naar aanleiding van IJsland komen stoom en wolken binnen zijn bereik. Wolken kunnen zich verdikken tot een beeld of juist uiteendrijven om in de uitgepaarde vorm een beeld te zien te geven. Het beeld van de hoed, het zijn twee schetsen, het gaat nog maar om een idee. De wolken kunnen zich ook verdikken en via associatie tot Iets heel anders leiden: tot een schaap bijvoorbeeld. Met deze voorbeelden wordt duidelijk hoe speels en wendbaar en poëtisch het visueel vermogen van Bloemena is. Tegelijkertijd biedt zijn werk aanknopings punten voor filosofische beschouwingen: over vol en leeg, over scheidslijnen, over vergankelijkheid.

Plein air
Waarom IJsland? Een reeks toevalligheden leidde daar naar toe. Het had ook Twente kunnen zijn. Het begon meteen uitnodiging van een moteleigenaar in Varena, Litouwen. Deze man biedt jaarlijks aan acht schilders uit verschillende landen een tiendaags werk-. excursie- en tentoonstellingsverblijf. De Plein air van 1997, waaraan Wiebe Bloemena met zijn Hengelose collega Nico Lootsma deelnam, viel zo goed bij de deelnemers, dat zij de bijeenkomsten voortzetten. In 1998 organiseerden de IJslandse deelnemers een treffen en afgelopen zomer waren deelnemers uit IJsland, Ierland en Denemarken te gast in Twente. Bijdragen van onder andere de provincie Overijssel en de gemeenten Hengelo en Oldenzaal maakten deze Plein air mogelijk. Er werd gewerkt in het atelier van Bloemena, zes ezels in een voormalig klas lokaal. Verrijkend en inspirerend noemt hij de confrontatie en coöperatie met de inmiddels goed bevriend geraakte kunstenaars (m/v) en hun zeer verschillende werk. Voor hemzelf was het reden het Twentse landschap met frisse ogen te bekijken. Aanvankelijk legde hij steeds uit dat het landschap vroeger veel mooier was met de goudgele rogge op de akkers. Maar wat bleek? De buitenlanders bleken juist zeer gecharmeerd van de maïs! Reden voor Bloemena om nu eens goed naar dat wonderlijke gewas te kijken. Het eerste schilderij met maïs staat in het atelier. Onnodig te zeggen dat de maïskolf een geheel eigen leven is gaan leiden. Volkomen herkenbaar, maar tegelijkertijd absoluut irreëel. Een echte Bloemena. ...minder

BRON